Izindaba ngeSiNdebele (21-12-06)


SPAN>
Umthwetshulwa
:Amapholisa azama ukuchitha ixuku labantu akade selixokozela eRufaro Stadium esebenzisa aba gas canisters. Baxokozela nje ngoba iDimbare itshaywe 3 nya yi Shooting Stars.



Amapholisa eMzansi eBeitbridge emuka amaZimbabwe amapassport le mali.


Ngu John Makura eBeitbridge



E MUSINA – Amapholisa eMzansi iSouth Africa Police Services (SAPS asebenzela eBeitbridge etheswe umlandu wokukhokhisa amaZimbabwe umgunyathi, isenzo esitshengise ukukhohlakala okukhulu okuphakathi kwala mapolisa. La mapholisa akhohlakeleyo abikwa esemuka abantu acabangela ukuthi ngamaZimbabwe amapassport eSouth Africa ebethese umlandu wokuthi bawathole ngokungekho emthethweni.



Osincwebe indlebe eMusina Police Station uthe la mapassport bawathathela ukuyawathengisela amanye amaZimbabwe atshiseka kakhulu ukungena eMzansi kodwa esehluleka.Uthe la mapholisa alezindlela zokubona ukuthi la mapassport ngawoqotho yini kumbe hatshi. Uma bethe bacabangela ukuthi cha bo lo asiMzansi, bayabuza ukuthi uphuma kuwaphi amakhaya. AmaZimbabwe kuhle kuwomele ke khonapho. La mapholisa ahle afune iR500 kulowo abayabe sebememuke ipassport ukuze bamkhulule.



“Sebenze into enjalo basuka njalo bawathengise la ma passport., bewathengisela futhi amaZimbabwe.Labo bazaphinda babanjwe futhi sebezama ukuphindela ekhaya ngelinye ilanga. Bazathathelwa bahlawuliswe njalo,” kutsho incwebandlebe.



Umnu Steven Ndlovu wako Bulawayo uthe akajabulanga ngendlela aphathwe ngayo ngamapholisa eMzansi e Beitbridge kuviki ephelileyo. Bamhluthunela ipassport, bathi kuye angeke aba nguMzansi ngoba umnyama kakhulu. Bathe sebemhluthunele ipassport babuya bafuna njalo iR500 yokuthi bamkhulule. Uthe ethi uyaphikisana laleso sinqumo babe bemutsho ngama jumbo langamampama. Uthi ke kulapho acina ekhokha khona.



USithabile Mpofu weGwanda uthi yena sebemthathele i passport bacela ukuthi alale labo kumbe abhadale iR500.


“Ngithe lapha ngithi abangiphe ugwalo olutshengisa ukuthi bathethe ipassport yami ngabe sengizithelile. Bathi sekumele ngibahlawule ngoba sengibathukile kakhulu. Enye inqumbikazi yepholisa yathi uma ngingelamali kungabanjani siye emacansini,” utsho uSithabile.


.


Esebuzwe ngalokho ,oyisikhulumeli samapholisa u Senior Superitendent Vishnu Naidoo usedlulisele phambili lapho esifike khona sangqukula umduli njalo.



Kunzima ukuthola isinkwa samalanga wonke


Ngu PAUL PALATI eBEITBRIDGE



Ukuwa kwezomnotho eZimbabwe sekubangele ukuthi izakhamizi zeBeitbridge zingenelisi ukuthola isinkwa mihla yonke. Izakhamizi zithi loludubo luqale kunyanga ezisanda kwedlula uhulumende aze anqume intengo yesinkwa lezinye impahla kumzamo wakhe wokubamba amatomu ezomnotho osuphunyuka.


Izakhamizi zeBeitbridge zithi isikwa sitholakala kuphela eBaobab Spar. Lokhu kutsho ukuthi kumela bavuke ihola lesithupha lingakatshayi ukuze basithole uSpar esevula ngo 8.00am.


Izinto e Beitbridge ke ziyadula okwamagama. Kunge nxa yomgunyathi usebenza lapha eBeitbridge. Ukuswelakala kokudla sekuyinhlalayenza. Lokhu sekukhwezelwa yikunganelisi kweZimbabwe ukuthola imali yakwamanye amazwe yokuthenga impuphu yokwenza isinkwa. Yiyo lento esibangele ukuthi iBaobab ibe yiyo yodwa eyanelisa ukuba lesinkwa isabelo sonke jikelele. Yikho nje besenyusa intengo santando. Kulezi insuku isinkwa basithengisa nge Z$450. Inengi labantu abayanelisi le mali.



Ukuba ngumakhonya kwe Baobab sekulethe inkohlakalo enkulu khona phakathi. Ezinye izisebenzi sezikhupha izinkwa ngomkoto zizithengise ngemeli ephezulu zona zitshontshiwe. Kuthiwa izisebenzi lezi ziyatshela abantu ukuthi isinkwa sesiphelile. Kodwa sizabonakala sesithengiswa esilindweni samabhasi nge Z$600 kusiya ku Z$800. Esinye sezakhamizi sithe uma ungabuza labantu ukuthi basitholaphi lesisinkwa uzathola impendulo ethi “Ulele, ubovuka. Kwabuywa la.” Uthe linto iyadanisa kakhulu.



Umaneja walweli vinkili akatholakalanga ukuthi asiphe inhlamvu zakhe.



Umgwaqo uN1 yisifu kumaZimbabwe



Ngu Paul Palati



E MUSINA – Ukuhlukuluzwa kwabantu makhaza abangene eMzansi ngokuswela imisebenzi kuya kuqhubekela phambili. Lababantu bahlukuluzwa ngamapholisa lamasotsha kunye labotsotsi.


Isikhulumeli samapholisa e Mzansi uSipho Chauke uthe kulamaZimbabwe amanengi afayo kunye lalimala kakubi ezama ukweqela ngeMzansi ngenxa yobunzima bezomnotho kuleli.


Izakhamizi zeMusina zithi umgwaqo uN1 yindawo yezigelekeqe ezicathamela zephuce amaZimbabwe ayabe ejonge eGoli.



Lezi zihambi zingeniswa emzansi ngezimota ezinkulu. Zibhadalizwa iR60 kumbe R70 ukuyangena eGoli. Inengi labo basuka bahlaselwe yizigebengu kumbe babotshwe ngamasotsha lamapholisa.



Isikhulumeli samapholisa uSipho Chauke uthe amapholisa abopha abantu abafika kunkulungwane ngosuku bezama ukungena eMzansi. Uthe bayabaphindisela emuva. Lokhu akutsho lutho kubo ngoba ngesikhatshana bazabe sebezama njalo. Umumo weZimbabwe wenza ukuthi abantu bavikane lezingonyama besiyadinga okungabanceda lanoma ngaphi. Izakhamizi zithe , ngenxa yendlala, amaZimbabwe acina ebhadala amasotsha lamapholisa ukuze athole indlela yokungena eMzansi.


Zithe okuvame ukwenzakala kulaba bantu kubuhlungu. Esikhundleni sokuthi baphiwe uncedo bacina bephucwe yonke into abalayo.


“Akusinto efaneleyo leyo. Abantu abanje kumele baphathwe ngozwelo,” kutsho uRhoda Ndivhuwo, umama wesiVenda ohlala kulendawo. “Kulusizi ukuthi inzondo ibangela uchuku.”




AmaZimbabwe aphindela ekhaya


(Zimbabweans head home for Christmas)



Ngu MAGUGU NYATHI



EGOLI: – KungoMgqibelo emini. Litshisa likhupha uxamu emanzini. Noma kunjalo abantwana benhlabathi bazimisele ukubhoda lonke iGoli Baphakathi kokuthenga thenga, nanku sebezaphindela emakhaya.UKhisimusi usesondele. . Abazali lezihlobo labantwana bakhangelele ezimnandi eziyimvela kanci eZimbabwe.



Lapho okulindwa khona izimota , osokwaze kwaphiwa igama elithe Esibayeni, impahla eziya eZimbabwe zisabalele impansi lonke.Ungeke utsho ukuthi iZimbabwe yake yaba yisiphala seAfrica.



Kungizwisa ubuhlungu ukubona amaZimbabwe ethwele amabhokisi okudla elubhekise ekhaye , kukanti labo bebethwele nzima kuleleli. Basebenza nzima bebhadalela izindawo zokuhlala njalo bebhadala lamapholisa ukuze bangaxothwa kuleli. Phezu kwakho lokhu abakhohlwa ekhaya.Uthando lwabo luyamangalisa.



Abanye sebeke bahlukuluzwa , babotshwa , bancitshwa lokudla ngamapholisa kaMugabe.Lokho akubenzanga baguqula umcabango wabo ngezwe labo.


Indlela abathenga ngayo impahla , lendlela abavikana ngayo lezingwenya emfuleni bephindela ekhaye itshengisa ukuthi lababantu uma bengaphiwa amathuba amahle, bangalivuselela elakubo.


.


“Ngiyake kengizibuze nje ukuthi kambe umama wami uyakwazi yini ukuthi ngisebenza kanjani ukuze nganelise ukuya e khaya ngeKhisimusi. Yiso sodwa qha isikhathi somnyaka lapho engike ngikhokhe khona umoya la engisebenza khona njemgompheki.Into engiyabe sengiyifuna nje yikuya ekhaya, lapho okungasoze kubekhona umuntu ozobe engibuza isithupha lokuthi ngiphumaphi.Ngisebenzela imuli yami njengesigqili. Ngilethemba ngingomunye walabo asebehlenge iZimbabwe ngemva kokuba isidilizwe ngabayiphetheyo ,” kutsho u Themba Dube esekhwela eziya koBulawayo.



AmaZimbabwe angu 3 million acatshangelwa ukuthi asehlala e South Africa selokhu umnotho weZimbabwe wadilikayo. Amabhasi edlula amatshumi amabili athwala abantu ebasa eBeitbridge ngosuku.. Ayabe egcwele abantu kunye lokudla njengoba iZimbabwe kulezi insuku isidla emzini.


AmaZimbabwe amanengi akhulume le The Zimbabwean athe kuyawathokozisa ukuthi alubhekise ekhaya, kodwa athe awakwazi ukuthi ukuphenduka kwawo kuzakuba njani.



Ngenxa yobunengi bezimota eziya eZimbabwe kuzakuba lendwendwe ezinde entubeni yeMusina. Lokhu akutsho lutho kumaZimbabwe azimiseleyo.



“Oh loluhambo kude ngalulungiselela. Angeke ngiluyeke sengifike kulesi sigaba.Ngingabotshwa sengiphenduka ngiyobe ngibotshiwe. Akukho engingakwenza. Ngizimisele.. Akekho umuntu ongangemuka ukuba ngumZimbabwe kwami. Ngingaze ngibotshwe kanjani ngizakwenza konke okusemandleni ami ukuthi ngiphinde ngingene . Kumele ngizosebenza ngithumele imali ekhaya.,” kutsho uDadirai Ndou .







U Solomon Mujuru ulele uMugabe ekhuluma emhlanganweni.
Yonale yindoda layo efisa ukubusa ingavuka

Post published in: News

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *