Abantwana enkantolo: Ingane ezibotshiweyo ziyasokola eGoli

“Kwesinye isikhathi ngizizwa ngigcwalelana kumbe ngikhala nxa ngikhumbula lokho engedlula kikho. Kulesikhathi lapho engiphupha khona ngisejele, ngitshaywa ngamapholisa,” kutsho u *Dakari, umfana wakuleli ohlala eSouth Africa.

Ingane yase South African ikhuluma enkantolo
Ingane yase South African ikhuluma enkantolo

Uleminyaka elitshumi lasikhombisa, kodwa usephume ejele kabili ngoba engelamaphepha. Usebone bonke ubunzima bokuba ngumuntu wokuza kuleli lizwe eminyakeni emithathu elapha, ephathwa kabi ngabakahulumende.

Ngemva kokufelwa yizihlobo zakhe, waqonda eGoli ethi uyaziphandela ngomnyaka ka 2009, eleminyaka elitshumi lane, kodwa wabaleka emsebenzini, epulazini lase Limpopo ngoba ephathwe kabi ngowayemsebenzela.

Wabotshwa ngamapholisa ngoba engelawo amaphepha okuhamba, wavalelwa labangamakhulu amathathu, ababegoqela abantu abadala, inengi labo bengabase Zimbabwe. Bavalelwa enkambeni yamasotsha ye Soutpansberg eduze lomngcele.

Wahlala lapho okwenyanga ezimbili, ngoba kungelazimota zokumusa kwelakubo. Isimo saqhubeka sisiba nzima kuye, ngoba ehlala lezikliwi.

“Indlu yayenziwe ngamazenge njalo besisidla kanye ngosuku – isinkwa lomhluzi. Njengoba sasihlangene lezigebengu, bezisithathela umhluzi wethu njalo bekunzima kithi abantwana ukuthola indawo yokulala. Bekulanto yokwenza lapha, kungelakho okokudlalisa kunye lamabhola.”

Umkhuhlane wofuba wambamba, okwenza ukuthi asiwe esibhedlela, qede wakhululelwa indle ngoba engelandawo yokuya. Wabotshwa njalo ngemva kweminyaka emibili ehlala egangeni.

Amapholisa amphikisa lapho ethi uleminyaka elitshumi lasikhombisa, ngoba ebebonakala emkhudlwana. Wabuyela njalo ejele, lapho ayehlala atshaywa khona ngezinye izibotshwa njalo encitshwa umuthi wofuba, lwambamba ngamandla.

U Jeroen Van Hove, we Global Campaign to End Immigration Detention of Children, uthi okuka Dakarai kuyisibonelo salokho okwenzakala nxa abakhulu bakahulumende sebefulathele umlandu wabo wokusiza lokulandela izidengeko zabantwana. AbeZimbabwe, ngokuba seduze, yibo abanengi kulabo abahlukumezekileyo

“Abantwana abasikudla kwejele ngoba kukhona okungenziwa okungcono ngabo,” kutsho oka Van Hove obese Goli ngeviki edlule.

Ele South Africa, lanxa lilemithetho emiyo ngamalungelo abantu leziphepheli, lidonsa nyovane lapho kufanele isebenze, ngoba abakahulumende bengafuni.

“Sesibone okunzima kuleli. Abantwana abavalelweyo bakhala ngokuthi baphathwa kabi ngabakhulu njalo abatholi kudla okwaneleyo, lapho bekutholile. Baphathwa kabi njalo ngabantu abadala abavalelwa labo, kukanti intwala lazo zibenza kabi.”

U Van Hove ucele imvumo kahulumende yokuvakatshela iLindela Repatriation Centre, evalela labo okumele babuyiselwe kwelakibo.

Uqale njalo umkhankaso wokuthi abantwana bakwele South Africa bakhulume kumabona kude bekhalaza ngalabo abakwamanye amazwe abavalelweyo, kuhlelo oluthi phecelezi, “Khuluma usejele”. Amazwi abo azahlanganiswa lawa labo abe Greece lase Australia, abakhulume phambilini ngodaba olufanayo.

Post published in: News

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *